Wsie nadbużańskie zachowały wiele elementów zanikających tradycji i wiejskiej architektury. Można spotkać typowe „podlaskie chaty” drewniane, spichrze, przydrożne kapliczki, drewniane cerkwie i kościoły wiejskie.
Tereny przygraniczne to pamiątki historii i wpływy kultur – żydowskiej, tatarskiej, prawosławnej i katolickiej.
Szczególnie polecamy odwiedzić następujące miejscowości:
- Janów Podlaski – Miejscowość gminna, przez kilkaset lat był siedzibą biskupów łuckich. Zwiedzić tu można słynną Stadninę Koni arabskich, zespół pokatedralny z barokowym kościołem, Grotę Adama Naruszewicza, rynek miejski z „kramami żydowskimi”, stację paliw z zachowanym ręcznym dystrybutorem paliwa., dom Ryttów, obecnie Galeria autorska malarza Macieja Falkiewicza, siedziba Parku Krajobrazowego „Podlaski Przełom Bugu”, można tu nabyć mapy i przewodniki, obejrzeć wystawę zwierząt preparowanych. Z siedziby parku można rozpocząć jego zwiedzanie z przewodnikiem.
- Stary Pawłów – znajduje się tu dawna drewniana cerkiew greko-katolicka z XVIII wieku, obecnie kaplica cmentarna.
- Bubel Stary – drewniana dawna cerkiew unicka i dzwonnica z 1740 roku. Obecnie kościółek wiejski.
- Bubel Łukowiska – nadbużańska wieś na skraju której znajduje się prawosławny cmentarz z XVIII w.
- Borsuki – wieś połozona nad rzeką Bug, gdzie znajduje się stanica harcerska. W jej okolicach nagrywano plenery do filmu Nad Niemnem.
- Studzianka – zachował się tu cmentarz muzułmański, tzw. mizar, liczący około 150 nagrobków kamiennych. W miejscowości zwiedzić można prywatne muzeum narzędzi, sprzętu i maszyn wykorzystywanych dawniej w pracach rolniczych i w gospodarstwie domowym.
- Klonownica Duża – Kościół św. Jana Ewangelisty.
- Leśna Podlaska – warto odwiedzić Sanktuarium Maryjne z cudownym obrazem-płaskorzeźbą Matki Boskiej z Dzieciątkiem.
- Hrud – pracownia tkacka Perebory.
- Sarnaki – zachowany zabytkowy rynek z repliką rakieta V2.
- Serpelice – miejscowość o statusie miejscowości wypoczynkowej o dość dobrze rozwiniętej infrastrukturze turystycznej. Na niewielkim wzniesieniu nad Bugiem znajduje się kościół i klasztor ojców kapucynów. We wnętrzu kościoła są dwa XVIII-wieczne obrazy Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz świętego Antoniego. Z miejscowości tej można wybrać się w rejs parostatkiem po Bugu, (po uprzednim kontakcie z przewoźnikiem).
- Gnojno – miejsce, w którym można obserwować „przełom” rzeki Bug. Po uprzednim kontakcie z przewoźnikiem można zaplanować przeprawę promem na drugi brzeg Bugu do miasteczka Mielnik (na tym odcinku rzeka nie jest granicą państwa).
- Zabuże – niegdyś przedmieście Mielnika nad Bugiem. Znajduje się tu rezerwat „Trojan”, gdzie rosna liczne dęby szypułkowe – pomniki przyrody.
- Mielnik – miejscowość nad Bugiem, Góra Zamkowa.
- Siemiatycze – ładne miastaczko na Podlasiu z mieszanką tradycji i folkloru kultury greckokatolickich unitów, społeczności ewangelickiej i tatarskiej na Szlak Architektury Drewnianej.
- Zaczopki – cmentarz wojskowy z I wojny światowej, gdzie pochowani są żołnierze polscy, rosyjscy i niemieccy. We wsi soją jeszcze chaty z XIX wieku.
- Pratulin – miejsce kultu męczeńskiej śmierci unitów podlaskich.
- Neple – w miejscowości można zwiedzić zespół dworski należący do rodziny Niemcewiczów, a później Mierzejewskich.
- Kostomłoty – jedyna w Polsce parafia i cerkiew neounicka.
- Kodeń – dawna posiadłość Sapiehów, znana w szczególności z cudownego obrazu Matki Boskiej Kodeńskiej, wykradzionym z Watykanu przez Mikołaja Sapiehę.
- Jabłeczna – warto odwiedzić zespół sakralny składający się z cerkwi, klasztoru, plebanii, bram i dwóch kaplic, jest największym na Lubelszczyźnie sanktuarium prawosławnym.
- Romanów – w klasycystycznym dworze zlokalizowano muzeum biograficzne Józefa Ignacego Kraszewskiego.
- Grabarka – „Święta Góra” najważniejsze sanktuarium prawosławne w kraju.
- Białowieża – to m.in. Rezerwat Pokazowy Żubrów, Muzeum Przyrodniczo-Leśne Białowieskiego Parku Narodowego, Park Pałacowy, Obszar Ochrony Ścisłej.
- Ciechanowiec – Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka
- Biała Podlaska – siedziba powiatu, dawne miasto Radziwiłłów. Zwiedzić można pozostałości zamkowo-pałacowe, zlokalizowane na terenie parku radziwołłwskiego. W jednym z zespołów siedzibę swoją ma Muzeum Południowego Podlasia. Miasto związane z obecnością J.I. Kraszewskiego – tutaj pobierał naukę. Warto zwiedzić zabytkowe kościoły i cerkwię.
- Łosice – miasto powiatowe, warto tam zobaczyć barokową figurkę z 1775 roku, obelisk w centrum miasta, dawny klasztor księży komunistów tzw. Seminarium z pierwszej połowy XIX wieku, neogotycki Kościół pw. św. Zygmunta z 1909 roku, Kościółek pw. św. Stanisława z 1845 roku i wiele innych zabytków sakralnych i świeckich na terenie powiatu.
- Stara Kornica – dawna wieś królewska przynależna do Korony, pierwotna jej nazwa miała brzmieć Koronnica. Znana jest z wydobywania i przerobu kredy.
Szczegółowe informacje o miejscowościach i obiektach, które warto zwiedzić można znaleźć w naszej biblioteczce. Posiadamy przewodniki i mapy, specjalnie dla naszych dla gości.